صندوق سرمایه‌گذاری چیست؟

لابد براتون پیش اومده که جاهای مختلف مثل بورس و … سرمایه‌گذاری کرده باشید و وارد ضرر شده باشین. این ضرر و زیان یه وقت به خاطر شرایط بازار و بازدهی بازار هست که در اون صورت باید دانش معامله کردن سر موقت رو داشته باشید؛ اما اکثر مواقع به خاطر عدم دانش کافی در خصوص انجام معاملات یا نداشتن وقت کافی برای این کار هست و یا دلایل مختلف دیگه. طبیعتا اگر شما پول خودتون رو در اختیار کسایی که دانش کافی در خصوص سرمایه‌گذاری دارن میذاشتین میزان ریسک ورود به این ضرر و زیان‌ها میتونست پایین‌تر بیاد. البته طبیعتا طرف مقابل هم بابت کاری که داره انجام میده حالا یا کارمزد از معامله میگیره و یا یه درصد از سود شما رو به عنوان حق‌الزحمه. اما خب پیدا کردن این مدل افراد که قابل اعتماد هم باشن و زیر نظر یه مرجع کار کنن و مطابق یه قرارداد مشخص و واضح بخوان کار کنن هم شاید زیاد راحت نباشه. برای همین یه مفهومی تحت عنوان صندوق‌های سرمایه‌گذاری ایجاد شده که زیر نظر مراجع قانونی تشکیل میشن و تحت نظارت هستن و کار معاملات و سرمایه‌گذاری با پول مردم رو انجام میدن.

در حقیقت اتفاقی که توی صندوق‌ها میفته اینه که با پول سهامدارهای خودشون روی انواع دارایی‌های مختلف سرمایه‌گذاری میکنن. برای نمونه دارایی‌هایی کثل اوراق مشارکت، سپرده‌های بانکی، سهام شرکت‌ها، طلا، مسکن و سایر انواع دارایی‌ها رو میشه اسم برد. البته این صندوق‌های سرمایه‎‌گذاری انواع مختلفی دارن که هر کدوم بازدهی و ریسک متفاوتی رو دارن که قبل از انتخاب صندوق‌ها برای سرمایه‌گذاری باید این موارد رو در نظر بگرید. در ادامه انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری معرفی شدن.

آیا می‌توان به صندوق‌های سرمایه‌گذاری اعتماد کرد؟

مجوز صندوق‌های سرمایه‌گذاری زیر نظر مراکز مختلف صادر و تحت نظارت این مراکز هستن؛ به همین دلیل عموما قابل اعتماد می‌تونن باشن.

انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری کدامند؟

1- صندوق سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت

این دسته از صندوق‌ها عموما بین 70 تا 90 درصد از دارایی‌های خودشون رو روی سپرده‌های بانکی، اوراق مشارکت و سایر انواع اوراق بهادار با درآمد ثابت سرمایه‌گذاری میکنن و مابقی دارایی رو هم بنا به اختیار خودشون تا سقف 10 درصد میتونن توی بورس سرمایه‌گذاری کنن. این صندوق‌ها عموما از یه حداقل سود تضمین شده برخوردار هستن که ورود به این صندوق‌ها رو برای افراد با ریسک‌پذیری کم مناسب میکنه. زمان پرداخت سود در این صندوق‌ها توی بازه‌های زمانی مشخص (ماهیانه یا سه ماهه و یا …) خواهد بود. در کنار این موارد عموما واحدهای این صندوق‌ها قابلیت نقدشوندگی بالایی دارن و همچنین اکثرشون هم مجموعه کنار دستشون دارن که عموما یه نهاد مالی معتبر هست که ضامن نقدشوندگی صندوق هست.

2- صندوق سرمایه‌گذاری سهامی

این دسته از صندوق‌ها بر عکس صندوق‌های درآمد ثابت، عموما حداقل 70 درصد از دارایی‌های خودشون رو روی سهام  و 30 درصد مابقی رو بنا به اختیار خودشون روی سپرده‌های بانکی و اوراق مشارکت و … سرمایه‌گذاری میکنن. طبیعتا با توجه به این که بیشتر دارایی‌های صندوق رو سهام شرکت‌ها توی بورس تشکیل میدن این دسته از صندوق‌ها ریسک بیشتری نسبت به صندوق‌های درآمد ثابت دارن. اگر شما جزو کسایی هستین که دنبال سرمایه‌گذاری توی بورس هستین و دانش کافی در این خصوص ندارین، این صندوق‌ها میتونن راهکار نسبتا مناسبی برای شما باشن. البته در کنار ریسک بالاتر این صندوق‌ها باید اینم در نظر داشته باشین در شرایطی که بازدهی بازار بورس مناسب هست، میزان بازدهی این دسته از صندوق‌ها نسبت به درآمد ثابت‌ها اصلا قابل مقایسه نیست و بسیار بیشتر هست؛ اما خب اون طرف قضیه در شرایط بد بازار رو هم باید در نظر داشته باشین! اما در هر حال عموما ریسک سرمایه‌گذاری توی صندوق برای کسی که دانش کافی در خصوص معاملات بورسی نداره خیلی کمتر هست نسبت به این که خودش وارد بازار بشه و معامله بزنه. یه سری از این صندوق‌ها هم ضامن نقدشوندگی دارن.

3- صندوق سرمایه‌گذاری مختلط

این سری از صندوق‌ها یه چیزی بین دو تای قبلی هست؛ حداکثر 60 درصد دارایی رو روی سهام و حداقل 40 درصد رو روی اوراق با درآمد ثابت مثل اوراق مشارکت و … سرمایه‌گذاری میکنن. با توجه به توزیع سرمایه توی این صندوق‌ها طبیعتا میشه گفت میزان ریسک این دسته از صندوق‌ها مابین صندوق‌های درآمد ثابت و صندوق‌های سهامی قرار میگیره و البته میزان بازدهی این صندوق‌ها هم عموما بین دو تای بالا قرار میگیره. یه سری از این صندوق‌ها هم ضامن نقدشوندگی دارن و البته به دلیل سرمایه‌گذاری بخشی از دارایی روی سهام، حداقل سود تضمین شده ندارن.

4- صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس (ETF)

مطمئنا توی این مدت صندوق‌هایی مثل دارا یکم و پالایش یکم (یا همون دارا دوم خودمون) رو شنیدین. این سری از صندوق‌ها از نوع ETF هستن. دارایی پایه این صندوق‌ها شامل اوراق بهادار یا دارایی‌های فیزیکی هست و طبیعتا عملکرد صندوق هم به عملکرد دارایی پشتوانه وابسته میشه. اما ویژگی خاص این صندوق‌ها اینه که توی بازار فرابورس میتونید واحدهای صندوق رو خرید و فروش بکنید. (برخلاف سایر انواع صندوق‌ها که مستقیم از با مراجعه به صندوق باید واحدها رو خرید یا ابطال بزنید) البته از نظر ماهیت دارایی‌ها، این سری از صندوق‌ها میتونن هر کدوم از سه نوع صندوق قبلی باشن و تنها تفاوتشون امکان معامله داخل بورس هست. همین مسئله هم یه ریسک جدید به این صندوق‌ها اضافه میکنه که مربوط به بحث عرضه و تقاضای واحدهای صندوق داخل بورس هست که میتونه تاثیر مستقیم روی قیمت اونا بذاره. برای مثال قیمت ابطال واحدها بیشتر یا کمتر از ارزش واقعی هر واحد باشه! 

لیست صندوق‌های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس رو از طریق سیستم معاملات آنلاین خودتون میتونید مشاهده کنید.

5- صندوق سرمایه‌گذاری در طلا

احتمالا بارها دیدین که اطرافیان یا شاید خودتون برای حفظ ارزش دارایی‌ها طلا خریدین؛ اما مسئله اینجاست که یهویی یا گم میشه یا دزدیده میشه یا هزار تا اتفاق دیگه احتمال داره براش بیفته و همه چی دود بشه بره هوا! یه سری صندوق دیگه داریم تحت عنوان صندوق سرمایه‌گذاری طلا که دارایی‌هاشون رو روی خرید و فروش سپرده سکه و انواع اوراق بهادار مبتنی بر طلا سرمایه‌گذاری کردن. این مسئله باعث میشه که با سرمایه‌گذاری روی این صندوق‌ها مشکلات بالا حل بشه و مسئله دیگه اینه که با عددهای خیلی کم میشه واحدهای این صندوق‌ها رو خرید؛ یا به عبارت دیگه با مبالغ خیلی کم روی طلا سرمایه‌گذاری کرد.

لیست صندوق‌های سرمایه گذاری طلا رو از طریق سیستم معاملاتی آنلاین خودتون میتونید مشاهده کنید.

6- صندوق سرمایه‌گذاری جسورانه

لابد اسم استارتاپ رو شنیدین. اگرچه ریسک کسب و کارهای استارتاپی خیلی بالا هست اما بر خلاف سایر انواع کسب و کارها در صورتی که به موفقیت برسن یه روند رو به رشد خیلی شدید رو طی میکنن. یه سری صندوق دارایی‌های خودشون رو روی این دسته از کسب و کارها سرمایه‌گذاری میکنن؛ در حقیقت محل سرمایه‌گذاری این صندوق‌ها بر روی کسب و کارهای نوآورانه با قابلیت رشد بالا خواهد بود.

7- صندوق سرمایه‌گذاری اختصاصی بازارگردانی

این دسته از صندوق‌ها کار بازارگردانی سهم شرکت‌ها یا صنایع از پیش تعیین شده را بر عهده دارند. مطمئنا توی اخبار هم بحث الزام شرکت‌ها به داشتن بازارگرادان رو شنیدین؛ در عمل با فعالیت این دسته از صندوق‌ها وضعیت تعادل بازار و نقدشوندگی سهام این شرکت‌ها و صنایع میتونه بهتر بشه.

8- صندوق سرمایه‌گذاری پروژه

این سری از صندوق‌ها هم با تامین مالی پروژه‌های صنعتی، معدنی، نفتی و پتروشیمی روی این پروژه‌ها سرمایه‌گذاری میکنن که با بهره‌برداری از پروژه‌ها سودآوری صندوق هم ایجاد میشه.

9- صندوق سرمایه‌گذاری زمین و ساختمان

این سری از صندوق‌ها با جذب سرمایه‌های کم افراد مختلف، روی پروژه‌های بزرگ ساختمانی سرمایه‌گذاری میکنن.

10- صندوق سرمایه‌گذاری نیکوکاری

خیلی وقتا با اهداف نیکوکاری خیلی جاها پول‌های مختلفی رو پرداخت کردین. اما مسئله اینجاست وقتی این کمک‌ها انجام میشه پول یک بار میاد و همون بار هم میره! این وسط یه سری صندوق تحت عنوان صندوق سرمایه‌گذاری نیکوکاری با اهداف خاص ایجاد شدن که مبالغی که برای نیکوکاری به این صندوق‌ها پرداخت میشه، جاهای مختلف سرمایه‌گذاری میشن و از عواید این سرمایه‌گذاری اهداف نیکوکارانه پیگیر میشن. به این شکل در بلند مدت یک ساختار پایدار برای تامین سرمایه‌ی اهداف نیکوکارانه ایجاد میشه. 

چگونگی سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها

درست مثل شرکت‌ها که سهام اونا رو خرید و فروش میکنید، ورود به صندوق‌ها با خرید واحد (یا یونیت) انجام میشه. در حقیقت وقتی تمایل به سرمایه‌گذاری در یک صندوق داشته باشین، تعدادی از واحدهای صندوق رو خریداری میکنید و زمان خروج هم اونا رو به فروش میرسونید. هر واحد از صندوق یه قیمت مشخص داره که با توجه به میزان سرمایه خودتون امکان خرید یه تعداد مشخص رو خواهید داشت.

به خرید واحد صندوق اصطلاحا صدور و فروش واحد اصطلاحا ابطال گفته میشه. غیر از صندوق‌های ETF که مستقیما از طریق سامانه معاملاتی بورس قابل خرید و فروش لحظه‌ای هستن، سایر صندوق‌ها عموما 2 تا 3 روز کاری زمان برای صدور و ابطال واحد زمان نیاز دارن که این مسئله هم به دلیل زمان لازم برای مشخص شدن قیمت هست.

برای دسترسی به اطلاعات آماری لحظه‌ای هر صندوق میتونید به سایت صندوق مراجعه کنید و اونجا اطلاعات آماری مورد نظر شامل ترکیب دارایی‌ها، نرخ ابطال و صدور، میزان بازدهی صندوق و … رو مشاهده کنید. لیست وب سایت و یه سری اطلاعات اولیه مربوط به صندوق‌های مختلف رو از طریق‌ لینک‌‌های زیر هم میتونید مشاهده کنید. البته اطلاعات جامع و کامل صندوق‌ها رو به صورت کامل از طریق سایت www.fipiran.com قابل دسترس هستند.

بازدهی صندوق‌های سرمایه‌گذاری به چه صورت است؟

به طور کلی بازدهی صندوق‌های سرمایه‌گذاری شامل درآمدثابت، سهامی و مختلط و همچنین ETF‌ها نسبت به نرخ سود بانکی عموما بالاتر هستند. البته طبیعتا ریسک این صندوق‌ها (غیر از صندوق‌های درآمد ثابت) بسیار بیشتر از سرمایه‌گذاری در بانک که عملا با ریسک صفر خواهد بود، هستند.

اما این که چطوری میشه یه صندوق سرمایه‌گذاری مناسب رو انتخاب کرد، نیاز به بررسی یه سری موارد خواهد بود که با مطالعه مطلب زیر می‌تونید تا حد زیادی پارامترهای موثر رو بشناسید.

به بالای صفحه بردن